Türkiye'de hukuk devleti: tutuklu belediye başkanları ve kayyum altındaki kurumlar
Türkiye'de bir belediye başkanı yolsuzluktan tutuklandığında İçişleri Bakanı onu görevden uzaklaştırıyor ve yerine kendi belediye meclisi bir vekil seçiyor. Kayyum atamak terör dosyalarının yolu, yolsuzluk dosyalarının değil. Görevden uzaklaştırma kesin hükme kadar sürüyor ve İstanbul dosyasında mahkeme kendisine on iki buçuk yıla kadar süre tanıdı.

2024 yerel seçimlerinden bu yana savcılar, muhalefetin yönettiği Türkiye belediyelerine birbiri ardına yolsuzluk soruşturması açtı. Dosyanın merkezi İstanbul: Belediye Başkanı Ekrem İmamoğlu 23 Mart 2025'ten bu yana tutuklu ve 402 sanıklı 3.800 sayfalık iddianame 9 Mart 2026'da duruşmaya çıktı. Ardından ilçeler geldi. Üsküdar Belediye Başkanı Sinem Dedetaş 29 Temmuz 2026'da gözaltına alındı. Ankara'nın Etimesgut ilçesinin belediye başkanı Erdal Beşikçioğlu 3 Ağustos sabahı tutuklandı. İzmir'in Menderes ilçesinin belediye başkanı İlkay Çiçek kısa süre sonra gözaltına alındı.
5393 sayılı Belediye Kanununun 47. maddesi, görevleriyle ilgili bir suçtan soruşturulan bir belediye başkanının İçişleri Bakanı tarafından görevden uzaklaştırılmasına izin veriyor. Bakanlık her görevden uzaklaştırmayı geçici bir tedbir olarak nitelendirdi. Kanun metninde geçici sözcüğü yer almıyor. Madde tek bir dış sınır koyuyor, kesin hüküm, ve kararın iki ayda bir gözden geçirilmesini istiyor. İstanbul dosyasında mahkemenin hedef süre formu 4.600 günü gösteriyor, yaklaşık on iki buçuk yıl. Bu takvimle seçilmiş bir belediye başkanı, dosya karara bağlanmadan on yıldan fazla süre görevinin dışında kalabilir.
Kimin devralacağını 45. madde belirliyor. Meclis, kendi üyeleri arasından gizli oyla bir belediye başkan vekili seçiyor; seçim on beş gün içinde tamamlanmazsa meclisin feshine ilişkin hükümler uygulanıyor. Üsküdar meclis üyeleri 5 Ağustos'ta dördüncü turda 22'ye 18 oyla CHP'li Sibel Tan Çetinkaya'yı seçti ve AKP oylamayı savcılığa şikâyet etti. Etimesgut meclisi 10 Ağustos'ta CHP'li Seda Dilber'i seçti. Her iki ilçe de 2024'te kendilerini kazanan partide kaldı.
2016'da kanun hükmünde kararnameyle eklenen bir fıkra, suç terör olduğunda bu oylamayı ortadan kaldırıyor. O zaman vekili büyükşehir ve il belediyelerinde İçişleri Bakanı, diğerlerinde vali atıyor. Batman bu yoldan gitti. Gülistan Sönük, silahlı terör örgütüne üye olmaktan aldığı altı yıllık hapis cezası gerekçe gösterilerek Kasım 2024'te görevden uzaklaştırıldı ve koltuğuna hiçbir meclis oylaması yapılmadan Batman Valisi oturdu. Venedik Komisyonu, olağanüstü hâl mevzuatının merkezî idareye seçilmemiş belediye başkanları atama ve ilgili belediyeler üzerinde yargı denetimi olmaksızın takdire dayalı bir denetim kurma imkânı vermesini özellikle endişe verici buluyor.
Temmuz 2026 sonunda İstanbul 8. Sulh Ceza Hâkimliği, deprem yardım derneği AHBAP'ın mal varlığının yönetimini üç kayyuma devretti ve fesih sürecinin başlatıldığını kayda geçirdi. Burada bir derneğe müdahale eden bir ceza hâkimliği var, bir belediyeye müdahale eden İçişleri Bakanlığı değil. Ayrı bir kararla derneğin iktisadi işletmesi ve on iki şirketi devletin mevduat sigorta kurumu TMSF'ye bağlandı. Derneğin kurucusu şarkıcı Haluk Levent 16 Temmuz'da tutuklandı. Fesih sürecinin başlaması kapatma demek değil.
”Birçok tutuklunun iddianamesi hazır olduğu halde, 9,5 aydır tutuklu bulunan 5 belediye başkanı hakkında iddianame henüz hazırlanmış değildir.”
The numbers
What the comparison shows
Where they agree
Burada alıntılanan herkes olayların aynı sırasını kabul ediyor. Bir belediye başkanı gözaltına alınıyor, İçişleri Bakanlığı onu görevden uzaklaştırıyor ve birkaç gün içinde koltuğu bir meclis ya da bir vali dolduruyor. Erdoğan, Kaboğlu, Özdemir ve Sönük bunun neden olduğunu ve kimin kazandığını tartışıyor, olup olmadığını değil.
Where they split
Erdoğan ile Haluk Levent, iki hafta arayla aynı soruşturmayı anlatıyor. Cumhurbaşkanı, AHBAP belgelerinin depremlerin ardından devlete ne yapıldığını gösterdiğini söylüyor. Derneği kuran Levent ise derneğin çeklerini ve senetlerini teminat olarak verdiğini kabul ediyor ve bunu yolsuzluk değil usulsüzlük diye adlandırıyor. Belediye dosyalarında tartışma başka: önce hangisi geldi, delil mi tutuklama mı. Kaboğlu, Mart 2026'da beş belediye başkanının hakkında iddianame hazırlanmadan dokuz buçuk aydır tutuklu bulunduğunu söyledi ve tutuklamaların parti aidiyetini izlediği sonucuna vardı. Onun saydıkları, iddianamesi 25 Kasım 2025'te kabul edilen İstanbul dosyasını kapsamıyor. Çiçek delilin kendisini reddediyor. Özdemir soruşturmaların hiçbirine değil Üsküdar'daki oylamaya yükleniyor; Sönük'ün durumunda ise hiç oylama yapılmadı.
What nobody is saying
Meclisler Üsküdar'ı ve Etimesgut'u elinde tuttu, buna rağmen CHP Mart 2024'te İstanbul'un 39 ilçesinin 26'sını yönetirken Ağustos 2026 başında 18'e düştü; AKP ise 19'da. Yalnızca iki belediye kayyum altında. BBC News Türkçe kalan kaymayı parti değişiklikleriyle açıklıyor; bunlardan biri, kendi belediye başkanları tutuklandıktan sonra CHP'li meclis üyelerince seçilen ve 1 Ağustos'ta AKP'ye geçen Şile belediye başkan vekili. Aynı haber, kayyum atanan iki belediyenin hangi hükme girdiğini yazmıyor ve biz de bunu saptayamadık; oysa iki yol arasındaki bütün ayrımı sınayan soru tam da bu. Gözaltına alınan belediye siyasetçilerinin ülke genelindeki sayısını yayımlayan bir kurum ya da parti de bulamadık.
Who says what
Erdoğan, AHBAP soruşturmasını siyaset değil, ortaya çıkmakta olan delil meselesi olarak ele alıyor. Konuya İkinci İletişim Şûrasında değindi ve depremlerin ardından fırsatçılık yapanların, nereye varırsa varsın, şimdi yargı önünde hesap verdiğini söyledi.
”Çarpık ilişkiler tek tek ortaya çıkıyor. Ortaya dökülen bilgi ve belgeler 6 Şubat depremleri sürecinde devlete ve millete hangi operasyonların çekildiğini hepimize çok net biçimde gösteriyor.”Çarpık ilişkiler tek tek ortaya çıkıyor. Ortaya dökülen bilgi ve belgeler 6 Şubat depremleri sürecinde devlete ve millete hangi operasyonların çekildiğini hepimize çok net biçimde gösteriyor.
Kaboğlu, delil ile tutukluluk arasındaki sırayı tersine çeviriyor. Silivri Cezaevine yaptığı ziyaretin ardından, tutuklu belediye başkanları için iddianamelerin aylarca geciktiğini, daha sonra tutuklananların iddianamelerinin ise hazır olduğunu belirtti ve tutuklamaların davranışı değil parti aidiyetini izlediği sonucuna vardı. Bunu, tutuklulara karşı süregiden bir kitlesel suç imalatı olarak tanımlıyor.
”Birçok tutuklunun iddianamesi hazır olduğu halde, 9,5 aydır tutuklu bulunan 5 belediye başkanı hakkında iddianame henüz hazırlanmış değildir.”Birçok tutuklunun iddianamesi hazır olduğu halde, 9,5 aydır tutuklu bulunan 5 belediye başkanı hakkında iddianame henüz hazırlanmış değildir.
Levent ne suçlamaları toptan reddediyor ne de kendi muhasebesini savunuyor. Emniyet ifadesinde derneğin çeklerini ve senetlerini teminat olarak kullandığını ve yüksek miktarda borçlandığını kabul etti, ancak bunun yolsuzluk değil usulsüzlük olduğunda ısrar etti. Depremlerin ardından toplanan 4,3 milyar liranın İçişleri Bakanlığının 2023, 2024 ve 2025 dernek denetimlerinde hesabının verildiğini de söyledi ve operasyonun zamanlamasının bilerek seçildiğini savundu.
”Ahbap çeklerini ve senetlerini kimi yerlerde teminat olarak kullandım. Yüksek miktarda borçlandım. Bunun adına usulsüzlük diyebilirsiniz ama yolsuzluk diyemezsiniz.”Ahbap çeklerini ve senetlerini kimi yerlerde teminat olarak kullandım. Yüksek miktarda borçlandım. Bunun adına usulsüzlük diyebilirsiniz ama yolsuzluk diyemezsiniz.
Çiçek yalnızca saiki değil, delilin kendisini tartışmaya açıyor. Emniyet ifadesinde, sosyal medyada dolaşan WhatsApp yazışmalarının tamamen kurmaca olduğunu ve yapay zekâyla üretildiğini söyledi. Avukatı bu yazışmalar için 12 Haziran 2026'da, gözaltına alınmasından yaklaşık iki ay önce savcılığa suç duyurusunda bulunmuştu. Belediyede hiçbir rüşvet olayına tanık olmadığını da söyledi.
”Ben sosyal medyaya yansıyan yazışmaları yapmadım. Bu yazışmalar tamamen kurmaca, yapay zekâ ile üretilmiş yazışmalardır.”Ben sosyal medyaya yansıyan yazışmaları yapmadım. Bu yazışmalar tamamen kurmaca, yapay zekâ ile üretilmiş yazışmalardır.
Özdemir, soruşturmalara değil onların ardından yapılan oylamaya yükleniyor. CHP'nin adayı Üsküdar'da belediye başkan vekilliğini dördüncü turda kazandıktan sonra süreci bir irade gaspı olarak nitelendirdi ve partinin sonuca yargı yoluyla itiraz edeceğini söyledi. Son turdan önceki araya ve Yeni Parti'nin İstanbul il başkanı Özgür Çelik'in oylamayı salonda izlemesine itiraz etti. AKP'nin itirazı böylece aynı anda iki muhalefet partisine yöneliyor.
”bu baskı, tehdit ve şantajların karşılığında bazı meclis üyelerini sindirdiklerini gördük”bu baskı, tehdit ve şantajların karşılığında bazı meclis üyelerini sindirdiklerini gördük
İçişleri Bakanlığı, Sönük'ü Kasım 2024'te, sonradan Dedetaş ve Beşikçioğlu için de kullanılan geçici bir tedbir ifadesiyle görevden uzaklaştırdı. Gerekçe olarak silahlı terör örgütüne üye olmaktan aldığı altı yıllık hapis cezası ve aynı suçtan süren bir soruşturma gösterildi ve yerine hiçbir meclis oylaması yapılmadan Batman Valisi atandı. Sönük bunu bir gasp olarak niteliyor ve belediyelerin halka ait olduğunu söylüyor.
”31 Mart seçimlerinde Türkiye geneli en yüksek oy oranıyla kadınların gençlerin ve halkımızın emeği ile aldığımız belediyemiz bize hiçbir tebligat yapılmadan bu sabah itibarıyla gasp edilmiştir.”31 Mart seçimlerinde Türkiye geneli en yüksek oy oranıyla kadınların gençlerin ve halkımızın emeği ile aldığımız belediyemiz bize hiçbir tebligat yapılmadan bu sabah itibarıyla gasp edilmiştir.
Our coverage
- Dini cemaate yönelik soruşturmada 81 kişi tutuklandı, eski İçişleri Bakanı ifadeye çağrıldı30 Ağustos 2026 Pazar
- Kavala hâlâ hapiste: Türkiye'yi yeni tahliye kararına uymaya çağırdı28 Ağustos 2026 Cuma
- Erdoğan'ın danışmanı: Türkiye Avrupa insan hakları sistemindeki statüsünü yeniden değerlendirmeye zorlanıyor27 Ağustos 2026 Perşembe
- Avrupa Mahkemesi Türkiye'ye Osman Kavala'yı serbest bırakma emri verdi26 Ağustos 2026 Çarşamba
- Tutuklu İBB Başkanı İmamoğlu, mahkemenin savunmasına ilişkin kaydına itiraz etti19 Ağustos 2026 Çarşamba
- Süleymancılar cemaatinin lideri kara para aklama soruşturmasında tutuklandı18 Ağustos 2026 Salı
- TBMM Başkanı yeni anayasayı siyasi bir sorumluluk olarak tanımlıyor13 Ağustos 2026 Perşembe
- Anayasa Mahkemesi, evlenen kadının nüfus kaydının kocasının kütüğüne taşınması kuralını iptal etmedi11 Ağustos 2026 Salı
- Yeni çocuk koruma kanunu 15-18 yaş grubunda cezaları artırıyor10 Ağustos 2026 Pazartesi
- Kuşadası yolsuzluk soruşturmasında on beş gözaltı, aranan isimler arasında Yeni Partili bir milletvekilinin kızı var8 Ağustos 2026 Cumartesi
- Anayasa Mahkemesi 2026'nın ilk yarısında 76 ifade özgürlüğü ihlali tespit etti8 Ağustos 2026 Cumartesi
- Mahkeme kararıyla göreve gelen CHP yönetimi sekiz ilde yeni il başkanı atadı7 Ağustos 2026 Cuma
- İzmir'in Menderes ilçesinin CHP'li belediye başkanı, muhalefete yönelik operasyonlar genişlerken gözaltına alındı6 Ağustos 2026 Perşembe
- Oyuncu ve CHP'li belediye başkanı Erdal Beşikçioğlu tutuklandı, belediye soruşturmaları Ankara'nın ilçelerine ulaştı5 Ağustos 2026 Çarşamba
- Ankara'nın Etimesgut ilçesinin CHP'li belediye başkanı yolsuzluk soruşturmasında tutuklandı3 Ağustos 2026 Pazartesi
- İstanbul'da mahkeme, Üsküdar Belediye Başkanı'nı yolsuzluk soruşturmasında tutukladı1 Ağustos 2026 Cumartesi
- Belediye soruşturmaları genişlerken İstanbul'da muhalefetten bir ilçe belediye başkanı daha gözaltına alındı29 Temmuz 2026 Çarşamba
- Mahkeme, deprem yardım derneği AHBAP'ı devlet kontrolüne aldı ve tasfiye sürecini başlattı28 Temmuz 2026 Salı