Türkiye'nin dış politikası
Üç kriz Türkiye'ye masaya koyacak bir şey verdi ve Mekke'de Suudi Arabistan ile Pakistan'la ortak savunma anlaşması imzalandı. Ankara'nın kendisi için istedikleri, F-35, UNIFIL sonrasında bir yer, Kıbrıs ve Gümrük Birliği, hâlâ başkalarının kararına bağlı.

Üç kriz, Türkiye'ye başka hükümetlerin ihtiyaç duyduğu bir şey verdi. İran'ın Hürmüz Boğazı'nı fiilen kapatması Irak'ı başka ihracat yolları aramaya itti ve Irak'ın Akdeniz'e çalışan tek ihracat hattı Ceyhan'da bitiyor. BM Güvenlik Konseyi'nin 2790 sayılı kararı, Güney Lübnan'daki BM gücüne 31 Aralık 2026'ya kadar son bir görev süresi verdi. Erdoğan, İsrail'in saldırılarının başladığı 2 Mart 2026'dan bu yana 4.300'den fazla Lübnanlının öldürüldüğünü söylüyor ve güneyin yeniden inşası için Türkiye'nin yardımını önerdi. Rusya'nın savaşı Karadeniz'de ticari denizciliğe ulaştı.
Mekke Ortak Savunma Anlaşması 7 Ağustos'ta Erdoğan, Veliaht Prens Muhammed bin Selman ve Başbakan Şahbaz Şerif tarafından imzalandı. Ortak açıklamalarına göre üç ülkeden birine yönelik silahlı saldırı, üçüne birden yapılmış sayılıyor. Hakan Fidan, maddenin teknik olarak NATO'nun 5. maddesine benzediğini, ancak saldırıya uğrayan ülkenin kendisinin yardım istemesi ve neye ihtiyacı olduğunu söylemesi gerektiğini belirtiyor. Riyad, anlaşmanın bir askerî eksen kurma girişimi olmadığını söylüyor.
Irak'ta gerçekten imzalanan şey kısa vadeli. 1973 tarihli boru hattı anlaşması 27 Temmuz'da sona erdi; bu tarihi bir yıl önce bir Cumhurbaşkanı kararı belirlemişti. 1 Ağustos'ta devlet şirketi BOTAŞ, Irak'ın SOMO ve NOC şirketleriyle bir yıllık transit anlaşması imzaladı ve petrol, elektrik ve suyu kapsayan bir çerçeve anlaşma hâlâ müzakere edilmeyi bekliyor. TPAO aynı hafta, düzenleyici onaya tabi olmak üzere BP'nin Kerkük şirketinin yüzde 15'ini satın almak için anlaştı. Sahalar Irak devletinin mülkü olarak kalıyor ve North Oil Company işletmeyi sürdürüyor.
Ankara her iki tarafa da çağrı yaparken Türk gemileri Karadeniz'de vuruluyor. 22 Temmuz'da bir insansız hava aracı Türk bayraklı Reyhan Sarı'yı vurdu, bir mürettebat üyesi öldü ve üç kişi yaralandı. 3 Ağustos'ta insansız hava araçları Novorossiysk açıklarında Türk sahipli Yasar ve Nadezhda'ya saldırdı; 22 kişilik mürettebattan üçü ağır yaralandı. Güllük birkaç gün sonra vuruldu, kimse zarar görmedi. Dışişleri Bakanlığı, kimseyi işaret etmeden her iki savaşan tarafa da seyrüsefer emniyetini sağlama çağrısı yaptı. Fidan, Türkiye'nin Rusya ve Ukrayna'dan ticari gemilere yönelik saldırılara moratoryum istediğini söylüyor.
Ankara'nın kendi listesi bu krizlerden daha eski ve listedeki her maddeyi verecek olan bir başkası. Washington, Rus yapımı S-400 hava savunma sistemi nedeniyle Türkiye'yi 2019'da F-35 programından çıkardı. Trump, temmuzdaki NATO zirvesinde Türkiye'yi yeniden programa almayı değerlendireceğini söyledi ve o zamandan bu yana bir karar açıklamadı. UNIFIL'in yerini alacak yapıda Türkiye'ye yer verilmesi BM Güvenlik Konseyi'nin kararı. Erdoğan, Ankara'nın Kıbrıs Türklerinin egemen eşitliği dediği şeyi tanıyan bir Kıbrıs çözümü istiyor; Fidan ise tıkanan AB Gümrük Birliği için Kıbrıs Rum tarafını suçluyor.
”Mevcut uluslararası gücün geri çekilmesinden sonra bölgede güvenliğin desteklenmesi ve Lübnan'ın egemenliğinin temini için başlatılacak tüm girişimlerde Türkiye olarak yer almak istiyoruz”
The numbers
What the comparison shows
Where they agree
Suudi Arabistan ve Pakistan, Mekke Anlaşması'na ilişkin aynı ortak açıklamayı kelimesi kelimesine yayımladı. Ne Riyad ne de Ünlühisarcıklı anlaşmayı ittifak diye adlandırıyor: Suudi açıklaması askerî eksen yönünde her türlü yönelimi reddediyor, Ünlühisarcıklı ise bunu NATO türü bir ortak savunma paktı değil koordinasyon olarak niteliyor. Erdoğan ve Erhürman Kıbrıs'ta bir çözüm istiyor; Dışişleri Bakanlığı ile Fidan da Rusya ve Ukrayna'nın ticari gemileri rahat bırakmasını istiyor.
Where they split
Fidan ve Ünlühisarcıklı, Mekke Anlaşması'nın savunma maddesini farklı tarif ediyor. Fidan bunu teknik olarak NATO'nun 5. maddesine benzer diye niteliyor; Ünlühisarcıklı ise koordinasyon için bir çerçeve olduğunu, NATO ile kıyaslanabilir bir ortak savunma paktı olmadığını söylüyor. Irak konusunda Bayraktar bir yıllık transit anlaşmasını uzun vadeli bir anlaşmaya giden adım olarak görüyor, Yıldız ise sayılması gerekenin vaat edilen hacimler değil yüzde 15'lik pay olduğunu söylüyor. Kıbrıs'ta Erdoğan her girişimden önce egemen eşitliğin tanınmasını istiyor, Erhürman ise Christodoulides ile haftalık görüşmelerin hemen başlamasını istiyor.
What nobody is saying
Hürmüz Boğazı kapalı olduğu için, Al Jazeera'nın tarifiyle, Irak'tan Akdeniz'e çıkan tek çalışan petrol yolunu Türkiye elinde tutuyor. Hürmüz yeniden açılırsa kuzey rotası daha az önem taşır ve bu rotayı taşıyan anlaşma 1 Ağustos 2026'da bir yıllığına imzalandı. Türkiye Güney Lübnan'da bir rol talep edebiliyor, çünkü 2790 sayılı karar UNIFIL'i tasfiye ediyor ve yerine kimseyi göstermiyor; Genel Sekreter seçeneklerini Konsey'e 1 Haziran 2026'da gönderdi ve buradaki kaynakların hiçbiri Konsey'in sonra ne karar verdiğini aktarmıyor. Alıntılananların hiçbiri Mekke Anlaşması'nın imzacılarına neye mal olacağını söylemiyor: Fidan, saldırıya uğrayan ülkenin yardım istemesi ve neye ihtiyacı olduğunu söylemesi gerektiğini belirtiyor, bu da yükümlülüğün boyutunu her vakada ayrı ayrı belirlenmeye bırakıyor. Ankara'nın, F-35, Kıbrıs ve Gümrük Birliği konusundaki yanıtlar hayır olarak kalırsa ne yapacağını da kimse söylemiyor.
Who says what
Fidan, Mekke Anlaşması'nın üç imzacısının ötesine geçmesini istiyor ve teknik sorunlar çözüldüğünde Mısır'ın katılmasını bekliyor. İran'ın ittifakın hedefi olmadığını, kendisine saldırmayan hiçbir ülkenin hedefte olmadığını söylüyor. Karadeniz konusunda ise saldırıların askerî limanlar ve gemilerden ayrım gözetmeksizin ticari gemilere kaydığını, Ankara'nın Rusya ve Ukrayna'ya moratoryum önerdiğini ve yanıt beklediğini belirtiyor.
”Our president's vision is for this initiative not to remain limited to three countries, but to grow and, if necessary, bring all countries under this umbrella”Cumhurbaşkanımızın vizyonunda bizim üç ülkeyle sınırlı kalmamamız, büyümemiz, gerekirse bütün ülkeleri bu çatının altında toplamamız var
Riyad, anlaşmayı bir blok kurmak değil, kendi kendine yeten yetenekler inşa etmek olarak sunuyor. Açıklamasında anlaşmanın bir askerî eksen ya da mezhepsel blok olmadığı, nükleer hedefler veya silahlanma yarışıyla bağlantılı olmadığı ve Krallığın Körfez, Arap ve uluslararası ilişkileri pahasına yapılmadığı belirtiliyor.
”The agreement does not represent any orientation toward building a military axis or sectarian/religious bloc, and it is not linked to nuclear endeavors or an arms race, but rather to building sustainable self-reliant capabilities”Anlaşma, bir askerî eksen ya da mezhepsel veya dinî blok kurmaya yönelik herhangi bir yönelimi temsil etmiyor; nükleer hedefler veya silahlanma yarışıyla değil, sürdürülebilir ve kendi kendine yeten yetenekler inşa etmekle bağlantılı
Erdoğan, UNIFIL sonrasında başlatılacak her yapının içinde Türkiye'nin de olmasını istiyor ve gücün ayrılmasını önemli bir gelişme olarak niteliyor. Güney Lübnan'ın yeniden inşasına her türlü desteği vermeye Türkiye'nin hazır olduğunu söylüyor; İsrail'in saldırılarının başladığı 2 Mart 2026'dan bu yana ölü sayısını 4.300'den fazla olarak veriyor. Kıbrıs'ta ise Kıbrıs Türklerinin egemen eşitliğini her girişimin şartı yapıyor.
”After the withdrawal of the current international force, we as Türkiye want to take part in all initiatives to be launched to support security in the region and ensure Lebanon's sovereignty”Mevcut uluslararası gücün geri çekilmesinden sonra bölgede güvenliğin desteklenmesi ve Lübnan'ın egemenliğinin temini için başlatılacak tüm girişimlerde Türkiye olarak yer almak istiyoruz
Bayraktar bir yıllık anlaşmayı geçici bir adım olarak sunuyor: boru hattı için yeni ve uzun vadeli bir anlaşma yönündeki çalışma sürüyor, transit düzenlemesi ise bu arada petrolün akmasını sağlıyor. Küresel petrol piyasalarındaki gelişmeler göz önüne alındığında düzenlemenin daha stratejik bir konum kazandığını söylüyor.
”we have implemented this transit arrangement covering a daily capacity of 750,000 barrels”günlük 750 bin varillik kapasiteyi kapsayan bu transit düzenlemesini hayata geçirdik
Yıldız, gerçek sonucun hacim vaatleri değil ortaklık payı olduğunu savunuyor. Yüklemeler aksini gösterene kadar günde bir milyon varil söyleminin siyaset olarak görülmesini öneriyor. Yüzde on beş, Türkiye'ye sahaların kontrolünü değil, Irak mülkiyeti altında bir sandalye kazandırıyor.
”Fifteen percent is not control. It is incorporation.”Yüzde on beş kontrol değildir. Entegrasyondur.
Trump, Türkiye'ye F-35 satışına İsrail'in itirazlarını dikkate almıyor ve Amerikan silah ihracatı kararlarını hiçbir yabancı liderin belirlemediğini söylüyor. Türk ordusunu övüyor ve temmuzdaki NATO zirvesinde Türkiye'nin programa yeniden katılma talebini değerlendireceğini söylemişti. Herhangi bir karar açıklamadı.
”Nobody tells me what we should be selling and not.”Neyi satıp neyi satmayacağımızı kimse bana söyleyemez.
Erhürman görüşmelerin hemen başlamasını istiyor. Kıbrıs Cumhurbaşkanı Nikos Christodoulides'ten, BM Genel Sekreteri António Guterres'in temmuz sonunda iki tarafa verdiği ve ödev dediği işi bitirmek için haftada bir kez kendisiyle görüşmesini istiyor: güven artırıcı önlemler, görüşmelerin nasıl yürüyeceği ve neleri kapsayacağı. Her iki taraftan da sonuç yerine süreç isteyenleri reddediyor.
”We are ready within the framework of our people’s will for a solution, and we have clearly stated that we are ready.”Halkımızın çözüm iradesi çerçevesinde hazırız ve hazır olduğumuzu açıkça ifade ettik.
Bakanlık, Rusya'nın Ukrayna'ya karşı savaşının Karadeniz'de giderek yayılmasından ve bunun gıda güvenliği dahil birçok alanda olumsuz yansımaları olmasından endişe duyduğunu belirtti. Saldırılardan kimseyi sorumlu tutmuyor.
”We therefore reiterate our call to all relevant actors, particularly the warring parties, to urgently implement concrete measures to ensure the safety of navigation in the Black Sea”Bu itibarla, savaşan taraflar başta olmak üzere, ilgili tüm aktörlere Karadeniz'de seyrüsefer emniyetinin sağlanması için somut tedbirlerin ivedilikle hayata geçirilmesi yönündeki çağrımızı yineliyoruz
Ünlühisarcıklı, anlaşmayı mevcut güvenlik düzenine duyulan güvenin aşındığı bir dönemde bölgesel stratejik özerklik iştahının büyüdüğünün işareti olarak okuyor. Üç ülkenin farklı güçler getirdiğini söylüyor: Türkiye'nin savunma sanayii kabiliyeti, Suudi Arabistan'ın mali gücü ve nüfuzu, Pakistan'ın askerî tecrübesi ve stratejik caydırıcılığı. NATO ile kıyaslanabilir bir ortak savunma paktı nitelemesini kabul etmiyor.
”It should be noted that this is a framework for closer strategic, military, and defence-industrial coordination among three influential regional powers and not a mutual defence pact that can be compared to NATO”Bunun, üç etkili bölgesel gücün daha yakın stratejik, askerî ve savunma sanayii koordinasyonu için bir çerçeve olduğunu, NATO ile kıyaslanabilecek bir ortak savunma paktı olmadığını belirtmek gerekir
Our coverage
- Yunan F-16'ları Dedeağaç yakınında Türk İHA'sını önledi, Ege gerginliği tırmanıyor29 Ağustos 2026 Cumartesi
- Erdoğan, Bişkek'teki ŞİÖ zirvesinde Putin ile Ukrayna ve Karadeniz'i görüşecek29 Ağustos 2026 Cumartesi
- Erdoğan, Kongo Demokratik Cumhuriyeti ve Ruanda liderleriyle bölgesel gerilimin azaltılmasını görüştü28 Ağustos 2026 Cuma
- Libya ve Katar, Türkiye ve İtalya'yı da kapsayan dörtlü göç ve kaçakçılık çerçevesini gözden geçiriyor27 Ağustos 2026 Perşembe
- Erdoğan, Netanyahu'yu bölgeyi istikrarsızlaştırmaya çalışmakla suçladı26 Ağustos 2026 Çarşamba
- Yunanistan Başbakanı Ege'deki anlaşmazlıklarda Türkiye'ye karşı tonunu sertleştirdi25 Ağustos 2026 Salı
- Türk yorumcular: İsrail'le gerilim artık yapısal, geçici değil25 Ağustos 2026 Salı
- Erdoğan Litvanya Başbakanı'yla savunma ve Ukrayna'yı görüştü, Brezilya'nın Lula'sıyla da konuştu25 Ağustos 2026 Salı
- Rum yönetimi Türkiye-KKTC doğalgaz boru hattına karşı BM'den müdahale istedi24 Ağustos 2026 Pazartesi
- ABD elçisi: İsrail, Suriye saldırısından önce Türkiye'yi uyarmadı, Ankara'yı kışkırtmak istemiş olabilir23 Ağustos 2026 Pazar
- Türkiye, Netanyahu için Interpol'den kırmızı bülten istedi22 Ağustos 2026 Cumartesi
- Fidan, Mısır ve Suudi Arabistan ile Gazze, Suriye ve Hürmüz'ü görüştü22 Ağustos 2026 Cumartesi
- Yunanistan'dan Türkiye'ye: Ege'deki egemenliğimiz tartışmaya açık değil22 Ağustos 2026 Cumartesi
- Sınır yakınındaki Suriye üssüne İsrail saldırısı Ankara'yı öfkelendirdi21 Ağustos 2026 Cuma
- İsrail, Türk konuşlanmasını engellediğini söyleyerek Suriye'de bir hava üssünü bombaladı20 Ağustos 2026 Perşembe
- Washington, İsrail, Türkiye ve Suriye'yi tek bir doğrudan hatta bağlamak istiyor20 Ağustos 2026 Perşembe
- Ankara, Yunanistan'ın deniz üstü yenilenebilir enerji planına hukuki sonuç tanımıyor20 Ağustos 2026 Perşembe
- ABD, habersiz İsrail saldırısının ardından İsrail-Türkiye-Suriye sıcak hattı için bastırıyor19 Ağustos 2026 Çarşamba
- Erdoğan ve Trump, İran görüşmelerini ve Gazze planının bir sonraki aşamasını ele aldı19 Ağustos 2026 Çarşamba
- Trump Mekke savunma paktını destekliyor, Mısır katılmayı değerlendiriyor18 Ağustos 2026 Salı
- Atina, Türkiye'nin Ege'deki iki yeni deniz parkını kınıyor18 Ağustos 2026 Salı
- Türk uçakları Romanya üzerindeki NATO hava savunma faaliyetine katıldı17 Ağustos 2026 Pazartesi
- Erdoğan, Mekke savunma anlaşmasını Mısır'a açıyor16 Ağustos 2026 Pazar
- Millî Savunma Bakanlığı: Mekke Anlaşması NATO'ya rakip değil14 Ağustos 2026 Cuma
- Fidan Mısır'da: ABD İsrail'e baskı yapmazsa radikal adımlar14 Ağustos 2026 Cuma
- Fidan aynı gün Trablus ve Bingazi'de: Tek Libya vurgusu13 Ağustos 2026 Perşembe
- Ankara ve Sofya çete suçlarına karşı daha sıkı iş birliği sözü verdi12 Ağustos 2026 Çarşamba
- Abbas Ankara'da, bugün Erdoğan ile görüşüyor12 Ağustos 2026 Çarşamba
- Erdoğan Avusturya Başbakanı'nı ağırladı; Viyana Türk insansız hava araçlarını değerlendiriyor11 Ağustos 2026 Salı
- Erdoğan Ukrayna, Hollanda ve İzlanda'ya yeni büyükelçiler atadı10 Ağustos 2026 Pazartesi
- Fidan: Mısır Mekke Ortak Savunma Anlaşması'na katılabilir9 Ağustos 2026 Pazar
- Türk bayraklı kuru yük gemisi Novorossiysk açıklarında İHA saldırısına uğradı9 Ağustos 2026 Pazar
- Ankara: Yunanistan'ın yeni Ege turizm planı hukuki sonuç doğurmaz9 Ağustos 2026 Pazar
- Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan Mekke'de ortak savunma anlaşması imzaladı8 Ağustos 2026 Cumartesi
- Erdoğan Cidde'de: Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan'ın savunma anlaşması imzalaması bekleniyor7 Ağustos 2026 Cuma
- Fidan: Suriye'nin güneyindeki İsrail saldırıları ülkenin istikrarına yönelik en büyük tehditlerden biri7 Ağustos 2026 Cuma
- Ankara, Türk işletmeli gemiye drone saldırısının ardından Rusya ve Ukrayna'yı Karadeniz'de seyir güvenliğini sağlamaya çağırdı6 Ağustos 2026 Perşembe
- Ankara ile Bağdat, Kerkük boru hattını günlük 750 bin varille bir yıl daha uzattı2 Ağustos 2026 Pazar
- Türkiye ile Irak, Ceyhan'a giden petrol boru hattı için bir yıllık anlaşma imzaladı1 Ağustos 2026 Cumartesi
- Kiev'e füze saldırılarında dokuz kişi öldü, Ukrayna drone'ları Rus sahipli bir konteyner gemisini batırdı1 Ağustos 2026 Cumartesi
- Erdoğan Lübnan Cumhurbaşkanı'nı ağırladı, UNIFIL sonrası Türkiye'ye rol istiyor30 Temmuz 2026 Perşembe
- Erdoğan: Kıbrıs Türkü'nün haklarını yok sayan her Kıbrıs planı başarısız olmaya mahkûm30 Temmuz 2026 Perşembe
- Guterres Kıbrıs ziyaretini tamamlarken Erdoğan Türkiye'nin Kıbrıs Türkü'nü yalnız bırakmayacağını söyledi29 Temmuz 2026 Çarşamba
- Hürmüz Boğazı kapalıyken Irak Türkiye'ye günde bir milyon varil petrol öneriyor29 Temmuz 2026 Çarşamba
- Trump, Netanyahu'nun Türkiye'ye olası F-35 satışına itirazını önemsemedi28 Temmuz 2026 Salı
- Guterres, Crans-Montana'dan dokuz yıl sonra çözüm görüşmelerini canlandırmak için Kıbrıs'ta28 Temmuz 2026 Salı