Hürmüz Boğazı
Boğazdan geçen petrol, dünyanın sıvı petrol ürünleri tüketiminin yaklaşık beşte birine, ticareti yapılan sıvılaştırılmış doğal gazın da yaklaşık beşte birine denk geliyor; EIA'nın Haziran 2025 tahminine göre boğazı baypas eden boru hatlarında ise günde yalnızca 2,6 milyon varillik atıl kapasite var. Bu da geçişin denetimini, boğaz tamamen kapanmadan çok önce bir baskı aracı haline getiriyor.
Hürmüz Boğazı, Basra Körfezi'ni Umman Körfezi'ne ve Arap Denizi'ne bağlayan, İran ile Umman arasındaki deniz geçididir. En dar yerinde genişliği yaklaşık 33 kilometredir. ABD Enerji Enformasyon İdaresi (EIA), 2024'te boğazdan geçen ortalama petrol akışını günde yaklaşık 20 milyon varil olarak veriyor; bu, dünyanın sıvı petrol ürünleri tüketiminin kabaca beşte biri. Aynı yıl dünyada ticareti yapılan sıvılaştırılmış doğal gazın yaklaşık beşte biri de aynı yolu izledi, büyük bölümü Katar'dan.
ABD ve İsrail'in İran'a karşı savaşı 28 Şubat 2026'da başladı; İran mart ayının başından itibaren gemilerin çoğuna geçişi kısıtladı, Al Jazeera bunu fiilî bir kapatma diye niteledi. Washington'la yapılan bir mutabakat zaptı, İran'ın boğazı 60 gün açık tutması şartıyla geçişi 17 Haziran'da yeniden açtı. Al Jazeera'ya göre mutabakat, gemilerin hangi güzergâhları kullanacağı tartışmasında temmuzda çöktü. Gemiler şimdi deniz mayını korkusuyla savaş öncesinin kanallarını kullanmıyor; biri İran sularında, diğeri ABD gözetiminde Umman sularında olmak üzere iki koridordan geçiyorlar.
EIA'nın 2024 için tanker takibine dayanan tahminleri, Suudi Arabistan'ın boğazdan geçen ham petrol ve ürün akışını günde yaklaşık 5,5 milyon varil, Irak'ınkini 3,2 milyon, Birleşik Arap Emirlikleri'ninkini 1,9 milyon ve Kuveyt'inkini 1,3 milyon olarak veriyor. Ham petrol ve kondensatın yüzde 84'ü Asyalı alıcılara gitti; Çin, Hindistan, Japonya ve Güney Kore birlikte yüzde 69'unu aldı. Avrupa ham petrolün günde yaklaşık 0,7 milyon varilini aldı.
O petrolün neredeyse hiçbirinin başka bir çıkış yolu yok. EIA Haziran 2025'te, boğazı baypas eden boru hatlarına yalnızca Suudi Arabistan ile Birleşik Arap Emirlikleri'nin sahip olduğunu bildirdi: Aramco'nun Yanbu'ya giden günde 5 milyon varillik Doğu-Batı hattı ve Fujairah'a giden 1,8 milyon varillik hat. İkisi de tam kapasite çalışmıyor ve EIA bir kesinti halinde kullanılabilecek kapasiteyi günde yaklaşık 2,6 milyon varil olarak verdi. Ankara ile Bağdat, Kerkük-Ceyhan boru hattını 1 Ağustos 2026'da günde 750.000 varil üzerinden yeniledi; Türk verilerine göre fiilî akış 170.000 varile yakındı.
Deniz Hukuku Sözleşmesi, uluslararası bir boğazdan transit geçişin engellenemeyeceğini ve askıya alınamayacağını söylüyor. 38. ve 44. maddeler bunun ücretlendirilmesi hakkında hiçbir şey söylemiyor. Al Jazeera, deniz hukukunun geçişin kendisi için ücret alınmasını yasakladığını, ancak kıyı devletinin kılavuzluk gibi hizmetler karşılığında ücret almasına izin verdiğini yazıyor. İran kendi tarafı üzerinde tanınmış bir denetim ve gemiler için bir ücret sistemi istiyor; Ağustos 2026 başında da, Washington İran limanlarına uyguladığı deniz ablukasını kaldırmadan boğazı yeniden açmayacağını söyledi.
”Ummanlılar şimdi deniz trafiği için üç hat öneriyor: biri İran'ın karasularından geçen, biri uluslararası, biri de Umman karasularından geçen bir hat”
The numbers
What the comparison shows
Where they agree
Boğazdan geçen petrol, dünyanın sıvı petrol ürünleri tüketiminin yaklaşık beşte birine ve ticareti yapılan sıvılaştırılmış doğal gazın yaklaşık beşte birine denk geliyor ve bu ölçekte bir alternatif güzergâh yok: EIA boru hatlarındaki atıl kapasiteyi günde yaklaşık 2,6 milyon varil olarak veriyor, normalde geçen miktar ise kabaca 20 milyon varil. S&P Global'in Orta Doğu ve Kuzey Afrika ülke riski birimi başkanı, zararın tam bir kapanmadan çok önce başladığını, çünkü geçişi izne bağlamanın maliyetleri ve belirsizliği deniz taşımacılığının sırtına yüklemeye zaten yettiğini söylüyor.
Where they split
İran ile Washington önce para ve denetim konusunda anlaşamıyor. İran, gemiler için bir tür ücret sistemi planladığının işaretini verdi. Washington ise İran'ın geçiş ücreti almadığı ve gemilerin geçişten önce Tahran'ın onayını almasının gerekmediği bir seyrüsefer serbestisi istiyor. Reuters 28 Temmuz 2026'da, Umman'ın İran'a bir orta yol sunduğunu, Malakka Boğazı modelinde gönüllü ücretlere dayanan ortak bir bölgesel mekanizma önerdiğini bildirdi. Ankara ile Bağdat, yenilenen Kerkük-Ceyhan boru hattını boğaza stratejik bir alternatif olarak sunuyor; Türk verilerine göre hat 1 Ağustos 2026'da günde yaklaşık 170.000 varil taşıyordu ve yalnızca Suudi ve Emirlik hatlarını kapsayan EIA atıl kapasite tahmininin dışında kalıyor.
What nobody is saying
Al Jazeera 28 Temmuz 2026'da mayın temizliğinin İran'ın sorumluluğunda olacağını bildirdi. Bu haber, temizliğin ne zaman yapılacağını, bir şeridin temiz olduğunu kimin doğrulayacağını ya da doğrulama hiç gelmezse ne olacağını söylemiyor. Al Jazeera'nın 9 Temmuz tarihli aktarımına göre, deniz tabanının en çok mayınlı olduğu düşünülen orta kesim büyük ölçüde kullanılmıyordu. Hürmüz'den bir geçiş için savaş riski sigortasının fiyatı da kamuya açık değil: Al Jazeera 1 Mayıs'ta sigorta ve savaş riski primlerinin yükseldiğini bildirdi, boğaz için bir rakam vermedi.
Who says what
Umman'la bir anlaşma, boğazın açılacağı anlamına gelmiyor. 8 Ağustos 2026'da Umman'la görüşmelerin son aşamaya yaklaştığını söyledi, ancak bunun yeniden açılmanın bir işareti olmadığı uyarısında bulundu.
”The reopening of the Strait of Hormuz is subject to other conditions and compensation for the violation of the memorandum of understanding by the United States”Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılması, başka koşulların yerine getirilmesine ve Amerika Birleşik Devletleri'nin mutabakat zaptını ihlal etmesinin tazmin edilmesine bağlıdır
Boğaz, deniz trafiğinin serbestçe aktığı savaş öncesi haline dönemez. İki ülke arasında transit güzergâhların eşit paylaşılmasını öngören Umman önerisini, İran'ın güvenlik kaygılarını karşılamadığı gerekçesiyle reddediyor; bunun yerine, kendi tarafındaki deniz trafiğini İran'ın yönetmesini, Maskat'ın ise karşı şeridin tamamını değil bir kısmını yönetmesini öneriyor. Kendi ifadesine göre İran, savaşın yeniden başlaması dahil, denetimi elinde tutmak için her adımı değerlendirecek.
Umman tarafının şimdi ne önerdiğini aktarıyor: İran'ın aynı gün reddettiği ikili güzergâh paylaşımı değil, üç ayrı seyir şeridi. Kaynakları ona, İran'ın kamuoyuna yaptığı açıklamalara rağmen bir miktar esneklik gösterdiğini söylüyor.
”The Omanis are now suggesting three lines for the maritime traffic: one that runs through Iran’s territorial waters, an international one, and one through Omani territorial waters”Ummanlılar şimdi deniz trafiği için üç hat öneriyor: biri İran'ın karasularından geçen, biri uluslararası, biri de Umman karasularından geçen bir hat
Zarar kapanmayla başlamıyor. Geçişi izne bağlamak, maliyetleri ve belirsizliği deniz taşımacılığının sırtına yüklemeye yetiyor; asıl tehlike ise emsal: birkaç devlet uluslararası boğazlarda seçici uygulamayla, geçiş ücretleriyle ya da harçlarla sınırları yoklarsa, sonucu pazarlık gücü belirler.
”Even short of a full shutdown, ‘permissioning’ and pressure can impose major costs and uncertainty”Tam bir kapanma olmasa bile, izne bağlama ve baskı büyük maliyetler ve büyük belirsizlik yaratabilir
Denizde baskıyı, artık çok daha büyük bir ticaret filosuna uygulanan eski bir araç olarak görüyor.
”Maritime action has always been an important aspect to weigh pressure on an enemy’s economy and military – there is nothing new there, but what has changed is the scale, the volume of containers, the size of the global fleet”Deniz harekâtı, bir düşmanın ekonomisine ve ordusuna baskı uygulamanın her zaman önemli bir yönü olmuştur, bunda yeni bir şey yok; değişen şey ölçek, konteyner hacimleri ve dünya filosunun büyüklüğü
Kerkük-Ceyhan boru hattındaki transit düzenlemesi yeniden yürürlükte. 1 Ağustos 2026'da, Ankara'da Irak Petrol Bakanı ile yaptığı görüşmenin ardından, günlük 750.000 varillik bir kapasiteyi kapsayan bir düzenlemenin hayata geçirildiğini, uzun vadeli anlaşma görüşmelerinin ise sürdüğünü duyurdu.
Boğazdan geçen akışlar, 2024'te ve 2025'in ilk çeyreğinde dünyadaki tüm deniz yoluyla petrol ticaretinin dörtte birinden fazlasını oluşturdu.
”Most volumes that transit the strait have no alternative means of exiting the region, although there are some pipeline alternatives that can avoid the Strait of Hormuz.”Boğazdan geçen hacimlerin çoğunun bölgeden çıkmak için alternatif bir yolu yoktur, ancak Hürmüz Boğazı'nı baypas edebilecek bazı boru hattı alternatifleri vardır.
Our coverage
- ABD'nin Hürmüz ablukası sıkılaşırken İran'ın petrol ihracatı çöktü29 Ağustos 2026 Cumartesi
- İran, Hürmüz Boğazı'nı yeniden açmak için koşullarını hazırladığını söyledi28 Ağustos 2026 Cuma
- İran ve Umman, Hürmüz Boğazı'ndan geçici koridor konusunda anlaştı26 Ağustos 2026 Çarşamba
- Peşeşkiyan, ABD ile mutabakat metnini savundu; Hürmüz konusunda kilitlenme sürüyor24 Ağustos 2026 Pazartesi
- NATO'nun Avrupa'daki en üst düzey komutanı Hürmüz Boğazı için müttefikleri bir araya getirdi, NATO görevi başlatmadı23 Ağustos 2026 Pazar
- Birleşik Arap Emirlikleri İran'la tüm ticareti ve tüm ödemeleri durduruyor20 Ağustos 2026 Perşembe
- Trump, İran'la görüşmeleri yalanladı; Hürmüz'deki kilitlenme sürüyor19 Ağustos 2026 Çarşamba
- ABD ile İran arasındaki mutabakat muhtırası anlaşmasız sona erdi18 Ağustos 2026 Salı
- ABD ile İran arasındaki mutabakat muhtırası uzatma işareti olmadan bugün sona eriyor17 Ağustos 2026 Pazartesi
- Beyaz Saray Trump'ın Hürmüz konusunda şaka yaptığını söylüyor, Tahran boğazın İran'ın kalacağı yanıtını veriyor16 Ağustos 2026 Pazar
- Trump, Hürmüz Boğazı'nı yakında ABD toprağı ilan edeceğini söylüyor15 Ağustos 2026 Cumartesi
- Birleşik Arap Emirlikleri, Hürmüz'de iki ADNOC gemisine saldırdığı gerekçesiyle İran'ı suçluyor14 Ağustos 2026 Cuma
- Trump ABD'nin Hürmüz'ü tamamen kontrol ettiğini söylüyor, İran boğazın kapalı olduğunu söylüyor13 Ağustos 2026 Perşembe
- Hürmüz görüşmeleri tıkanırken Trump, İran'ın tazminat talebini Tahran'a çeviriyor11 Ağustos 2026 Salı
- Devrim Muhafızları, Tahran'ın bütün koşulları karşılanmadan Hürmüz'ü yeniden açmayacak10 Ağustos 2026 Pazartesi
- BAE İran'ın tankerlerinden birini vurduğunu söylerken Tahran Umman ile anlaşmayı öne çıkarıyor9 Ağustos 2026 Pazar
- İran, Umman ile Hürmüz Boğazı anlaşmasının son aşamaya geldiğini söylüyor7 Ağustos 2026 Cuma
- Hürmüz Boğazı için Umman arabuluculuğundaki görüşmeler sürüyor: Washington iyimser, Tahran beklentiyi düşürüyor5 Ağustos 2026 Çarşamba
- Trump İran'a son bir şans veriyor, ülkenin güney limanlarındaki ablukayı sürdürüyor3 Ağustos 2026 Pazartesi
- Ankara ile Bağdat, Kerkük boru hattını günlük 750 bin varille bir yıl daha uzattı2 Ağustos 2026 Pazar
- Trump İran'a saldırıyı iptal etti, bir anlaşmanın ana hatları üzerinde uzlaşıldığını söyledi2 Ağustos 2026 Pazar
- Türkiye ile Irak, Ceyhan'a giden petrol boru hattı için bir yıllık anlaşma imzaladı1 Ağustos 2026 Cumartesi
- İran, yeni bir Amerikan saldırı dalgasının ardından Kuveyt ve Bahreyn'deki ABD üslerini vurduğunu açıkladı31 Temmuz 2026 Cuma
- ABD ile İran karşılıklı füze saldırılarını sürdürürken savaşın hızla bitmesi umudu zayıflıyor30 Temmuz 2026 Perşembe
- Hürmüz Boğazı kapalıyken Irak Türkiye'ye günde bir milyon varil petrol öneriyor29 Temmuz 2026 Çarşamba
- ABD, Irak'ta Tahran destekli milisleri vurmak için Suudi Arabistan'la güçlerini birleştirdi29 Temmuz 2026 Çarşamba
- İran ve Umman, Hürmüz Boğazı'nın nasıl yönetileceğine dair öneri alışverişinde28 Temmuz 2026 Salı