Kürt barış süreci
18 Ağustos 2026'dan bu yana yürürlükte olan çerçeve yasa, PKK üyelerinin cezalarını ortadan kaldırmıyor, erteliyor. Ertelemeler ancak Millî Güvenlik Kurulu, örgütün feshedildiğini ve silahlarını teslim ettiğini Resmî Gazete'de yayımlanan bir kararla teyit ettiğinde başlıyor; yasa Öcalan'ın kendi durumu hakkında hiçbir şey söylemiyor.
Süreç, Ekim 2024'te, milliyetçi MHP'nin lideri ve Erdoğan'ın koalisyon ortağı Devlet Bahçeli'nin, PKK'yi feshettiğini açıklaması hâlinde Abdullah Öcalan'a umut hakkı tanınabileceğini söylemesiyle başladı. Öcalan bu çağrıyı Şubat 2025'te yaptı. PKK aynı yılın mayıs ayında fesih kararı alan bir kongre topladı, temmuzda Kuzey Irak'ta sembolik bir törenle silah yaktı ve güçlerini Türkiye dışına çıkarmaya başladı. Meclis, Terörsüz Türkiye komisyonunu kurdu; komisyon raporunu 18 Şubat 2026'da sundu.
Rapor yasaya dönüştü. On iki maddelik Millî Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun Teklifi, 5 Ağustos 2026'da altı partiden 360 imzayla Meclis'e sunuldu. TBMM Adalet Komisyonu teklifi, yaklaşık on sekiz saat süren görüşmelerin ardından 8 Ağustos'ta kabul etti; Genel Kurul 10 Ağustos'ta 467 kabul oyuyla yasalaştırdı ve Erdoğan yasayı onayladı. Metin 18 Ağustos'ta 7595 sayılı Kanun olarak Resmî Gazete'de yayımlandı ve aynı gün yürürlüğe girdi.
Yasa cezayı ortadan kaldırmıyor, erteliyor. Suçun cezasının üst sınırı on beş yıl ya da altındaysa soruşturma ve kovuşturmalar beş yıl, daha yüksekse on yıl donduruluyor. Verilmiş cezaların infazı da aynı erteleme sürelerine, cezanın uzunluğuna göre bağlanıyor. Bu süre içinde işlenen bir terör suçu ertelemeyi kaldırıyor ve kovuşturma ya da infaz kaldığı yerden devam ediyor. Süre suçsuz geçerse dosya düşüyor ya da ceza infaz edilmiş sayılıyor. Örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenen kasten öldürme suçu kapsam dışında; 1 Haziran 2005'ten önce işlenen ve müebbet hapis cezası gerektiren suçlar da öyle.
Hükümet genel affı kanun metninin dışında tuttu ve uygulamayı kendi elinde topladı. Yasayı, Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz'ın başkanlık ettiği bir Kurul yürütüyor; Kurul'da adalet, dışişleri, içişleri ve millî savunma bakanları, Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreteri ve MİT Başkanı yer alıyor. Yasanın kendi gerekçesi, düzenlemenin hiçbir mahkûmiyet hükmünü ortadan kaldırmadığını ve ceza sorumluluğunu sona erdirmediğini vurguluyor. DEM Parti, yurt dışındaki ve cezaevindeki üyeleri için yasal bir dönüş yolu elde etti ve hükümetin arkasında durduğu bir metne imza attı.
Yasa yürürlükte, ertelemeleri değil. Ertelemeler ancak güvenlik kurumları PKK'nin fiilî varlığına son verdiğini ve silahlarını teslim ettiğini tespit ettiğinde ve Millî Güvenlik Kurulu bunu teyit eden bir karar yayımladığında başlıyor. bianet 19 Ağustos'ta böyle bir kararın gelmediğini yazdı; dolayısıyla başvuru için tanınan altı aylık süre de işlemeye başlamadı. Millî Güvenlik Kurulu'nun 6 Ağustos tarihli bildirisi, Türkiye'nin mücadele ettiği terör örgütleri arasında PKK'yi hâlâ ilk sırada sayıyordu. Yasanın kurduğu Kurul ilk toplantısını 24 Ağustos'ta yapıyor.
”Bu yasa ile tarihsel bir sorunu çözmek için yola çıkıyoruz. En az Cumhuriyet’in kuruluşu kadar önemli olacak bir demokratikleşme sürecinin başlangıcındayız.”
The numbers
What the comparison shows
Where they agree
MHP'den DEM Parti'ye altı partinin milletvekilleri teklife imza attı ve Genel Kurul yasayı 467 kabul oyuyla geçirdi. Yeni Parti imza atmamıştı, komisyonda yine de kabul oyu verdi. PKK'nin feshinin silahla değil Meclis'te yasayla çözülmesi gerektiğinde hemfikirler. Bu mutabakatın dışında tek bir grup duruyor: silahlı bir örgütün kendini feshedemeyeceğini söyleyen İYİ Parti.
Where they split
Yasanın kendi gerekçesi, düzenlemenin hiçbir mahkûmiyet hükmünü ortadan kaldırmadığını, suçların hukuki niteliğini değiştirmediğini ve ceza sorumluluğunu sona erdirmediğini, yalnızca bir feshin hukuki sonuçlarını düzenlediğini söylüyor. İki hukuk profesörü, İzzet Özgenç ve Tolga Şirin, buna karşılık düzenlemenin uygulamada şartlı bir genel af gibi işleyebileceğini, o hâlde Meclis'te daha yüksek bir çoğunluk gerektireceğini savunuyor. İnsan hakları örgütü İHD ise ters yönden itiraz ediyor: kapsam dışı bırakılanlar ve siyasi faaliyete konan sınırlar yasayı kalıcı bir barış için fazla dar bırakıyor. Öcalan metni, PKK'nin kendisini dışarıda bırakan bir yasanın hiçbir şeyi çözmeyeceğini söylemesinden üç hafta sonra olumlu karşıladı.
What nobody is saying
Yasada Öcalan'ın durumuna ilişkin bir hüküm yok, tahliyesine ilişkin de yok. PKK temmuzda, kendisini ve üst düzey yönetimi atlayan bir yasanın hiçbir şeyi çözmeyeceğini ve kendi uygulanmasının önüne geçeceğini söylemişti. Komisyonun 18 Şubat 2026 tarihli raporundaki demokratikleşme bölümü metne girmedi. Yeni Parti'nin bunu metne koymak için verdiği önergeler komisyonda reddedildi, parti yine de yasaya kabul oyu verdi. Meclis 1 Ekim'e kadar tatilde.
Who says what
Süreci Ekim 2024'te başlattı ve yasanın verdiğinden fazlasını istiyor. Öcalan'a umut hakkı tanınmasını istiyor; bu, ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası çeken bir mahkûm için tahliye yolunu açabilecek bir yasa değişikliği. Cezaevindeki Kürt siyasetçi Selahattin Demirtaş'ın da evine dönmesini istiyor.
”Selahattin Demirtaş evine, Ahmetler görevine, Öcalan umut hakkına kavuşmalıdır.”Selahattin Demirtaş evine, Ahmetler görevine, Öcalan umut hakkına kavuşmalıdır.
DEM Parti heyeti 2 Ağustos'ta kendisini İmralı'da ziyaret etti ve sözlerini ertesi gün, metnin sunulmasından iki gün önce yayımladı. Gelmekte olan yasayı olumlu karşıladı ve onu süreci açacak bir anahtar olarak nitelendirdi. Heyette Pervin Buldan, Mithat Sancar ve Özgür Faik Erol yer aldı.
”Bu yasa ile tarihsel bir sorunu çözmek için yola çıkıyoruz. En az Cumhuriyet’in kuruluşu kadar önemli olacak bir demokratikleşme sürecinin başlangıcındayız.”Bu yasa ile tarihsel bir sorunu çözmek için yola çıkıyoruz. En az Cumhuriyet’in kuruluşu kadar önemli olacak bir demokratikleşme sürecinin başlangıcındayız.
Yasayı, ne abartılması ne de küçümsenmesi gereken bir ilk adım olarak niteliyor ve partisinin eksikliklerini söylemeyi sürdüreceğini belirtiyor.
”Bir gün, bir an ya da bir dönemle sınırlı olmayan siyasi ve hukuki bir inşa sürecinin ilk kapısı aralandı”Bir gün, bir an ya da bir dönemle sınırlı olmayan siyasi ve hukuki bir inşa sürecinin ilk kapısı aralandı
Sürecin arkasında duruyor ama metni özensiz yazılmış buluyor; partisi teklife imza atmadı. Demokratikleşmenin yasayla birlikte yürümesini istiyor: Anayasa Mahkemesi'nin Can Atalay kararının uygulanmasını, yerlerine kayyım atanan belediye başkanlarının görevlerine iadesini ve siyasi tutukluların serbest bırakılmasını. Şimdi imza atan partilere imzalarının arkasında durmaları için baskı yapıyor.
”Altıncı madde ile demokratikleşme kısmının peş peşe değil, iç içe olması gerektiğini söyledik. Silahların bırakıldığının teyit ve tespitine kadar geçecek süre demokratikleşme adımlarının atılacağı süredir. İmza namustur.”Altıncı madde ile demokratikleşme kısmının peş peşe değil, iç içe olması gerektiğini söyledik. Silahların bırakıldığının teyit ve tespitine kadar geçecek süre demokratikleşme adımlarının atılacağı süredir. İmza namustur.
Baştan sona karşı çıkıyor. Kendi anlatımına göre İYİ Parti, Meclis'in Terörsüz Türkiye komisyonunun raporuna imza atmayı reddeden tek grup oldu ve partinin teklif üzerine Genel Kurul'da genel görüşme açılması istemi reddedildi.
”Bu PKK sözde hukuki bir organizasyon mudur ki kendini feshetsin?”Bu PKK sözde hukuki bir organizasyon mudur ki kendini feshetsin?
Teklifi önemli bir ilk adım olarak niteliyor ama kapsamının genişletilmesini istiyor: suç türüne ve tarihe göre yapılan ayrımın ve erteleme süresi boyunca siyasi faaliyete getirilen kısıtlamanın kaldırılmasını.
”Silahın yerine ikame edilmek istenen siyasi faaliyetlere katılımın kısıtlanması kabul edilebilir bir tutum değildir.”Silahın yerine ikame edilmek istenen siyasi faaliyetlere katılımın kısıtlanması kabul edilebilir bir tutum değildir.
Our coverage
- PKK'nın silahsızlanmasını izleyecek kurul ilk toplantısını yaptı, ekimde rapor verecek29 Ağustos 2026 Cumartesi
- Eski SDG komutanı Suriye cumhurbaşkanına danışman oldu28 Ağustos 2026 Cuma
- Dışişleri Bakanı Fidan: YPG'nin feshi konusunda sözden çok kanıt istiyoruz27 Ağustos 2026 Perşembe
- Kürt önderliğindeki SDG dağılıyor, Suriye ordusuna katılıyor26 Ağustos 2026 Çarşamba
- Türkiye PKK'nin silah bırakma sürecini izleyecek kurul oluşturdu24 Ağustos 2026 Pazartesi
- DEM Parti milletvekilleri Edirne Cezaevi ziyaretinin ardından Demirtaş'ın serbest bırakılmasını istedi17 Ağustos 2026 Pazartesi
- DEM Parti büyük kongresini 6 Eylül'e çekti15 Ağustos 2026 Cumartesi
- 81 ilin valisi ve emniyet müdürü silah bırakma yasası konusunda bilgilendirildi13 Ağustos 2026 Perşembe
- Terörsüz Türkiye yasası Meclis'ten 468 kabul, 88 ret oyuyla geçti11 Ağustos 2026 Salı
- Terörsüz Türkiye teklifi bugün Genel Kurul'da, muhalefet bölünmüş durumda10 Ağustos 2026 Pazartesi
- Terörsüz Türkiye çerçeve yasası teklifi 18 saatlik oturumun ardından TBMM Adalet Komisyonu'ndan geçti9 Ağustos 2026 Pazar
- TBMM Adalet Komisyonu, PKK'nın feshine ilişkin kanun teklifini görüşmeye başladı8 Ağustos 2026 Cumartesi
- Muhalefet ve hukukçular çerçeve yasa teklifini usul yönünden eleştiriyor7 Ağustos 2026 Cuma
- AK Parti, PKK'nın silah bırakmasına ilişkin kanun teklifini Meclis'e sundu: dönenlere soruşturma ve kovuşturmalarda erteleme5 Ağustos 2026 Çarşamba
- Barzani Şam'da: yeni Suriye'de SDG'nin entegrasyonu üzerine Kürt diplomasisi hızlanıyor5 Ağustos 2026 Çarşamba
- Bahçeli ve Öcalan milletvekillerini sürecin çerçeve yasasına destek vermeye çağırdı3 Ağustos 2026 Pazartesi
- Kurtulmuş: partilerin ortak “Terörsüz Türkiye” teklifi gelecek hafta Meclis'e geliyor1 Ağustos 2026 Cumartesi
- Erdoğan: PKK'nın feshine ilişkin yasal düzenleme günler içinde Meclis'e geliyor30 Temmuz 2026 Perşembe